23 cm in België: radar, het nieuwe bandplan en de toekomst van ATV

Read this article in English →

Wat verandert er als we bandplan en radar samen bekijken?

Een betere ontvanger kan een door storing verloren verbinding herstellen. Hij kan geen ATV-kanaal behouden dat niet meer in het gecoördineerde bandplan past. Omgekeerd maakt een zender op een passend kanaal de ontvanger niet ongevoelig voor radar. Belgische 23cm-repeaters staan nu voor beide problemen.

De wijzigingen van Wenen 2026 brengen de praktisch bruikbare ruimte voor televisie en breedbanddata samen onder 1257 MHz, verplaatsen de belangrijkste ingangen van spraakrepeaters en geven zwakke-signaaltoepassingen een nieuwe plaats rond 1299 MHz. De radaromgeving bepaalt vervolgens hoe betrouwbaar de overblijvende kanalen hun gebruikers kunnen bedienen.

Mijn technische conclusie is dat een klassiek regionaal ATV-systeem op 23 cm niet zomaar verder kan door in dezelfde apparatuur een nieuwe frequentie te programmeren. Smalbandige DATV blijft het ontwikkelen waard waar metingen dat ondersteunen. Voor een regionale televisie-uitgang die nog op 23 cm zit, verdient een gecoördineerde overstap naar 13 cm of 10 GHz ernstige overweging. Bij bestaande crossbandsystemen hoeft mogelijk alleen een bepaalde uitgang of een inkomende verbinding van een andere repeater te veranderen. ON0MCL laat zien waarom we een afhankelijke ontvangstverbinding moeten onderscheiden van de uitgang die de kijkers bedient.

Drie documenten beantwoorden drie verschillende vragen

• ECC Decision (25)01: technische maatregelen om de ontvangst van radionavigatiesatellieten, waaronder Galileo, te beschermen tegen amateuruitzendingen. Die beschermen amateurontvangers niet tegen radar.
• Het aanvullende bandplan van IARU Regio 1: de coördinatie van amateurmodi en kanalen wanneer die maatregelen nationaal worden ingevoerd. De Weense C5-aanbeveling is VIE26_C5_Rec_02; de tabel en toelichtingen staan in de officiële conferentiedocumenten, onder C5, In conference documents. Dit is een aanvulling voor gewijzigde nationale voorwaarden; ze trekt op zichzelf niet de bestaande toelatingen van elk land in.
• De Belgische invoering en de stationsvergunningen: de toepasselijke wettelijke voorwaarden. In het invoeringsregister van CEPT staat België als gepland, met de invoering verwacht tegen eind 2026. Die vermelding is een aangekondigd voornemen, geen reeds ingevoerde wijziging van de Belgische vergunningsvoorwaarden.

In mijn coördinatievoorstel voor de UBA streven we naar vrijwillige migratie. Tegelijk bespreken we met het BIPT hoe we de bestaande toewijzing kunnen behouden waar geen werkelijke storing optreedt. Dat verzoek, de voorgestelde frequentiewijzigingen en een eventuele vrijstelling van kosten zijn nog in bespreking. Het label Off plan in het ON0-register duidt op een afwijking van de coördinatie; het bewijst op zichzelf niet dat een station zijn vergunning heeft verloren.

Wat de vermogensgrenzen voor Galileo werkelijk betekenen

ECC Decision (25)01, bijlage 1 maakt onderscheid naar bandbreedte en vermogensreferentie. Voor terrestrische amateuruitzendingen tot 150 kHz breed geldt in 1258–1296 MHz een grens van ongeveer 20 mW EIRP (−17 dBW). Daarboven geeft de bijlage zendvermogensgrenzen van ongeveer 50 W in 1296–1298 MHz en 158 W in 1298–1300 MHz. Die zijn niet uitwisselbaar met grenzen voor het uitgestraalde vermogen.

Voor uitzendingen breder dan 150 kHz, waaronder ATV, vermeldt de bijlage in plaats daarvan −17 dBW per 1 MHz, ongeveer 20 mW EIRP/MHz, over heel 1258–1300 MHz. Een normaal breedbandig televisiesignaal naar 1299 MHz verplaatsen geeft dus geen recht op het hogere vermogen voor smalbandige uitzendingen.

De bijlage bevat afzonderlijke voorwaarden voor satellietuplinks, waaronder een bepaling afhankelijk van de elevatiehoek op 1260–1262 MHz, en een EME-bepaling voor hoger vermogen op 1298–1300 MHz met voorwaarden voor antenne en elevatiehoek. Dat zijn geen uitzonderingen voor terrestrische repeaters. Nationale overgangsregelingen zijn mogelijk; de in de bijlage verwachte periode van maximaal drie jaar is geen automatische Belgische overgangstermijn. Controleer de nationale invoering en de stationsvergunning.

Het herziene 23cm-bandplan: frequenties, bandbreedtes en toepassingen

Dit praktische overzicht volgt de aanvullende C5-tabel van Wenen en de bijbehorende toelichtingen. De frequenties zijn in MHz. Een kanaalmidden is geen bandgrens, en kanaalafstand is geen bezette bandbreedte. Nationale voorwaarden en coördinatie blijven van toepassing.

De toelichtingen bij de repeateringangen vermelden RS-kanalen tot 1257,975 MHz, dus ook in het bovenste deel van het segment 1257–1258 MHz. Gebruik de expliciete toelichtingen over de kanaalparen bij het programmeren van apparatuur. Houd aan elke segmentgrens rekening met de volledige uitzending en de filterflanken; een middenfrequentie precies op een grens geeft een breed signaal geen recht om over naburige toepassingen heen te vallen.

Wat het Belgische migratievoorstel voor concrete stations betekent

Dit zijn de voorgestelde wijzigingen die ik als UBA-repeatermanager met de stationsgroepen bespreek. Het gaat om coördinatievoorstellen, niet om al uitgevoerde ombouw of definitieve BIPT-beslissingen.

ON0TLO: de uitgang behouden, de ingang opnieuw uitwerken

Bij ON0TLO in Zichem blijft de uitgang 1297,200 MHz, RM8. De ingang verandert van 1291,200 naar 1257,200 MHz: een shift van −40 MHz in plaats van −6 MHz. Dat kan andere duplexerhardware, aangepaste filters en controles van het afstembereik van ontvanger, lokale oscillator, antenne en gebruikersapparatuur vereisen.

Een grotere afstand tussen in- en uitgang kan het bij een geschikt ontwerp makkelijker maken om de eigen zender te onderdrukken. Dat bewijst niet dat de oude duplexer kan worden herafgeregeld. RM8 deelt zijn voorgestelde ingang ook met RS8, waarvan de uitgang op 1298,200 MHz zou liggen; dat RS-kanaal is volgens het coördinatievoorstel niet in gebruik in België. Toekomstige toewijzingen moeten onderling verenigbaar blijven.

ON0ANR: de datakanalen samen verplaatsen

De zes vermelde datakanalen van ON0ANR, elk 200 kHz breed, kunnen niet op hun huidige middenfrequenties blijven. De toewijzingen op 1299,400, 1299,500, 1299,550 en 1299,650 MHz botsen met het nieuwe smalband- en bakengebruik. De toewijzingen op 1299,900 en 1299,950 MHz zijn te breed voor de bovenste FM/DV-kanalen. Op 1299,950 MHz reikt een nominale uitzending van ±100 kHz tot 1300,050 MHz, voorbij de rand van de amateurband.

Het voorgestelde gedeelde datasegment is 1243,250–1245,250 MHz: tien nominale kanalen van 200 kHz, met middens van 1243,350 tot 1245,150 MHz in stappen van 200 kHz, te delen met de twee UBA-datastations die ook van 1299 MHz vertrekken. Tien aangrenzende kanalen bevatten geen extra beschermbanden; de werkelijke spectra, filtering en gelijktijdige werking moeten worden gecontroleerd voor we mogen aannemen dat tien stations naast elkaar kunnen werken.

Voor modi die niet breder zijn dan 150 kHz kunnen 1298,125 of 1298,875 MHz alternatieven zijn: dat zijn de twee DD-posities die het voorstel aanwijst als vrij van Belgische repeateruitgangen. Bevestig eerst de werkelijke mode, bandbreedte, het aantal benodigde kanalen en de aangrenzende toewijzingen.

ON0TVO en ON0CTV: de 23cm-uitgangen die moeten verhuizen

De betrokken televisie-uitgangen zijn ON0TVO op 1275 MHz en ON0CTV op 1280 MHz. Beide liggen in het beperkte gebied 1258–1300 MHz en moeten volgens de voorgestelde invoering daaruit verhuizen. Dit zijn voorbeelden van digitale televisie; hun probleem is dus niet eenvoudigweg dat een analoog beeld te veel spectrum inneemt.

Het overzicht van ATV-repeaters bij OVRC, gedateerd 24 september 2023, vermeldt voor de 23cm-uitgang van ON0TVO SR 2000 en FEC 2/3. Het vermeldt ook uitgangen op 5710 MHz en 10180 MHz. De 23cm-uitgang veranderen betekent dus niet dat de volledige repeater vervangen moet worden. De vermelde 23cm-ingangen op 1250 MHz digitaal en 1252 MHz FM liggen onder 1258 MHz; hun bezette bandbreedte en coördinatie moeten wel nog beoordeeld worden.

Voor ON0CTV is de vermelde uitgang 1280 MHz, DVB-S, 50 W, SR 4000 en FEC 3/4. Die 50 W is een opgegeven stationswaarde, geen onafhankelijk geverifieerde meting of ERP/EIRP-berekening. De vermelde ingangen op 436 MHz en 2335 MHz vallen buiten deze herschikking van 23 cm. Een gewijzigde uitgang vraagt dus een gecoördineerd zendkanaal en geschikte ontvangst bij de kijkers, niet automatisch een verplaatsing van die ingangen.

SR 4000 betekent 4 Msymbol/s. Met een roll-offfactor van 0,35 is de nominale spectrale breedte ongeveer 5,4 MHz. FEC 3/4 verandert de beschikbare nuttige datasnelheid en de afwegingen bij het decoderen; het zorgt er niet voor dat een draaggolf van 4 Msymbol/s in een kanaal van 150 kHz past. De televisie-uitgang van ON0CTV blijft volgens de ECC-bepalingen een breedbandtoepassing.

ON0MCL: de 10GHz-uitgang behouden en de doorkoppeling identificeren

De te behouden uitgang van ON0MCL is 10375 MHz, SR 2500 (2,5 Msymbol/s), met als opgegeven werkingsperiode 10:00–22:00. Het 2330MHz-kanaal op 13 cm is een ingang. Die ingang valt buiten de herschikking van 23 cm en hoeft niet te verhuizen alleen omdat het 23cm-bandplan verandert.

Er is wel een afzonderlijke verbinding te onderzoeken: het OVRC-overzicht noemt een doorkoppeling van ON0TVO als een van de ingangen van ON0MCL, maar geeft daar geen ontvangstfrequentie voor. Als MCL de uitgang van TVO op 1275 MHz ontvangt, moet bij een verplaatsing van die uitgang ook de bijbehorende ontvangstketen van MCL worden herafgestemd of vervangen. Dan verandert de inkomende verbinding van de andere repeater, terwijl de uitgang van MCL op 10375 MHz kan blijven. Als MCL een van de andere uitgangen van TVO ontvangt, volgt die specifieke afhankelijkheid daar niet uit.

Dat onderscheid is belangrijk voor zowel de migratie als het onderzoeken van radarstoring. Een uitgevallen 23cm-verbinding vanaf TVO kan het programma naar MCL onderbreken, terwijl de 10GHz-zender en de lokale 13cm-ingang van MCL blijven werken. Bevestig de werkelijke ontvangstfrequentie tussen de repeaters voordat je een vervangende converter, filter of antenne kiest. Dat MCL zelf 's nachts uitschakelt, zegt niets over de nachtelijke werking van de radars.

Stem het zendende station en elk ontvangend eindpunt op elkaar af

Voor TVO en CTV zijn de voorgestelde opties een geschikte uitgang op 13 cm of 10 GHz, of een gecoördineerde digitale uitgang in het onderste 23cm-breedbandsegment als tests van bandbreedte, isolatie en storing dat ondersteunen. Waar een 23cm-ingang nodig is, bedraagt het voorgestelde venster voor smalbandige DVB-S2 1245,5–1255 MHz. Bestaande in- en uitgangen buiten het betrokken segment moeten op hun eigen merites beoordeeld worden.

Een uitgang verplaatsen raakt zowel thuiskijkers als elke repeater die die uitgang ontvangt. Noteer voor elke verbinding de zendfrequentie, ontvangstfrequentie, mode, symboolsnelheid en bandbreedte. Zo vermijd je dat een niet-betrokken 13cm-ingang wordt veranderd terwijl de werkelijke 23cm-ontvanger voor de doorkoppeling over het hoofd wordt gezien.

Binnen de totale breedbandruimte van 13,75 MHz laten het voorgestelde datasegment van 2 MHz, een scheiding van 0,25 MHz vóór het ATV-ingangsvenster en de buffer van 1255–1257 MHz een ATV-planningsvenster van 9,5 MHz over. De buffer behouden helpt de nieuwe FM-ingangen vanaf 1257 MHz te beschermen. Dit is een nationaal coördinatievoorstel, geen bijkomende IARU-toewijzing.

Waarom klassieke analoge FM-ATV niet meer in het voorstel past

De bandbreedte van analoge FM-televisie hangt af van zowel het videospectrum als de piekdeviatie. De schatting van Carson is B ≈ 2(Δf + f_m,max). Ter illustratie: ±4 MHz deviatie en een hoogste modulerende frequentie van 5 MHz leveren al ongeveer 18 MHz op, nog vóór de keuzes over audiosubdraaggolven, het emissiemasker en de bescherming van aangrenzende kanalen.

Dat analoge rekenvoorbeeld overschrijdt de volledige breedbandruimte van 13,75 MHz, en nog meer het voorgestelde televisievenster van 9,5 MHz. Het beschrijft niet de digitale uitgangen die voor ON0TVO en ON0CTV vermeld staan. Alleen de deviatie verkleinen gaat ten koste van de ruisverbetering door FM; de videobandbreedte verkleinen verandert de dienstverlening. Een speciaal begrensd analoog signaal kan smaller zijn. Beweren dat geen enkele mogelijke FM-videogolfvorm past, zou dus te absoluut zijn. De praktische conclusie is dat klassieke breedbandige analoge FM-ATV niet zonder meer in dit digitale ATV/dataplan past.

Voor DVB-S/S2 met raised-cosine-pulsvorming is de nominale bezette breedte ongeveer B = R_s(1 + α), waarbij R_s de symboolsnelheid is en α de roll-offfactor. Bij 1 Msymbol/s en α = 0,35 is dat 1,35 MHz. Bij 4 Msymbol/s is het 5,4 MHz: twee zulke signalen vragen al 10,8 MHz zonder enige onderlinge scheiding, meer dan het venster van 9,5 MHz. Symboolsnelheid, codering, videobitrate en filtering moeten dus samen worden gekozen.

Een in- en uitgangspaar van smallere DVB-S2-signalen kan rekenkundig in dat venster passen. De repeater moet echter een zwakke ingang kunnen ontvangen terwijl hij vlakbij zendt. Ter illustratie: 10 W uitgangsvermogen is +40 dBm; na 80 dB gecombineerde antenne- en filterisolatie blijft −40 dBm aan de ontvanger over. Tegenover een gewenst signaal van −100 dBm is de resterende eigen zender nog altijd 60 dB sterker. Of dat aanvaardbaar is, hangt af van de blokkeervastheid van de ingangstrappen, zenderruis op de ontvangstfrequentie, faseruis en filterkarakteristiek. Dat de frequenties passen, bewijst nog niet dat een duplexrepeater werkt.

Waarom onder 1257 MHz gaan radarstoring bij ontvangst niet oplost

De verplaatsing naar de onderkant van de band gaat over spectrumgebruik en bescherming van Galileo. Een ontvangstprobleem door radar hangt af van de werkelijke radaruitzendingen, het propagatiepad en de ontvangstketen. Het gedocumenteerde frequentiebereik van SMART-L-apparatuur omvat ook het onderste 23cm-segment. Dat bewijst niet dat een bepaald kanaal bezet is, maar biedt evenmin grond om het nieuwe ATV-venster radarvrij te noemen.

Een smaller digitaal kanaal kan minder ruis en minder storende energie doorlaten. Het kan niet voorkomen dat een breedbandige mastvoorversterker in compressie gaat vóór dat kanaalfilter. Evenmin kan het een puls verwijderen die het gewenste kanaal overlapt. Daarom vraagt een geslaagde migratie zowel een kanaalplan als een op metingen gebaseerd storingsbudget.

Over welke radars gaat het, en werken ze 24 uur per dag?

De Nederlandse SMART-L-installaties zijn een gedocumenteerde ontwikkeling die voor deze bespreking van belang is. We moeten ze onderscheiden naar locatie en werkingsstatus. Hun bestaan op zichzelf identificeert niet de bron van een concrete Belgische storingsmelding.

Ook Nieuw Milligen moet zorgvuldig geïdentificeerd worden: Defensie noemt daar een tijdelijke Ground Master 400 Alpha. Een vervangende radar op één locatie is niet automatisch nog een SMART-L. Een foto of een onbekend radarsignaal volstaat niet om de bron toe te wijzen.

Dag en nacht in bedrijf betekent geen ononderbroken draaggolf. Een radar kan de hele dag operationeel blijven terwijl hij pulsen uitzendt, zijn bundel ronddraait en van mode verandert. Omgekeerd garandeert een kleine zend-dutycycle niet dat er tussen de pulsen bruikbare televisie is.

Waarom een radar over de landsgrens heen relevant kan zijn

Een TNO-document situeert de werking van SMART-L in het gebied 1,2–1,4 GHz, dat de amateurband 1240–1300 MHz omvat. Dat brede apparatuurbereik betekent niet dat alle frequenties tegelijk bezet zijn of dat elke mode elk ATV-kanaal overlapt. Aanvullend locatieonderzoek van TNO, briefpagina 7/11.

Meer ontvangstproblemen na een radarwijziging bewijzen op zichzelf niet dat het piekzendvermogen is gestegen. Pulsduur, herhalingsfrequentie, bezet spectrum, de manier waarop de bundel wordt ingezet en het herstel van de ontvanger kunnen de invloed sterk veranderen. Wie alleen de kilowatts van de oude en nieuwe zenders vergelijkt, mist die mechanismen.

Het relevante pad loopt van de radar naar de getroffen ontvangstantenne. De signaalsterkte hangt af van terrein, antennehoogtes, beide stralingsdiagrammen, polarisatie, obstakels, atmosferische refractie en de radaruitzendingen op dat moment. Een landsgrens voegt geen RF-demping toe. Hooggelegen repeaters en vrije paden kunnen ontvangers aan verre signalen blootstellen; afscherming door het terrein kan andere locaties beschermen.

Troposferische versterking kan tegelijk de amateurverbinding en het storingspad verbeteren. Welk van beide het sterkst verbetert, bepaalt of de ontvangst erop vooruitgaat. Een rustige namiddag is daarom een zwakke basis om het hele jaar door regionale dienstverlening te beloven.

Vertaal het detectiebereik van een radar voor vliegtuigen of raketten niet naar een straal waarbinnen ATV gestoord wordt. Een doel detecteren vraagt doorgaans een uitgezonden signaal, verstrooiing door dat doel en een retourpad. Storing aan een amateurontvanger kan rechtstreeks via een pad in één richting aankomen, met een heel andere ontvangstdrempel.

Twee verschillende manieren waarop het beeld verdwijnt

Radarenergie binnen het gewenste kanaal

Wanneer er merkbare radarenergie door het ATV-kanaalfilter komt, concurreert die rechtstreeks met de gewenste modulatie. Analoge FM-televisie kan strepen, beeldverschuivingen, synchronisatieverlies of ruisstoten vertonen. Digitale ATV kan transportfouten, stilstaande beelden, audio-onderbrekingen of verlies van lock tonen. Geen van die verschijnselen identificeert radar op zichzelf.

Een lineair filter kan twee signalen op dezelfde frequenties niet scheiden alleen omdat het ene televisie is en het andere radar. De doorgelaten bandbreedte verkleinen kan de ontvangen storing verminderen, maar alleen binnen de bandbreedte die de gekozen televisiemode nodig heeft. Een notch in het gewenste signaal kan de modulatie en de groepsvertragingskarakteristiek aantasten.

De ontvanger raakt overbelast vóór de kanaalselectie

Een sterk signaal buiten het afgestemde ATV-kanaal kan een mastvoorversterker in compressie brengen, een mixer naar een ongeschikt werkgebied sturen, de versterking laten terugregelen of een analoog-digitaalomzetter laten clippen. Meerdere op zichzelf vrije kanalen kunnen dan tegelijk verslechteren. Een spectrumweergave kan breedbandige storing lijken te tonen die deels in de ontvangstketen zelf ontstaat.

Filtering beschermt de trappen na het filter. Een smal demodulatorfilter kan vervorming in een eerdere breedbandversterker niet herstellen. Een filter na de mastvoorversterker kan niet voorkomen dat die voorversterker overbelast raakt. Daarom is het volledige signaalpad van de ontvanger belangrijker dan de bandbreedte op zijn scherm. Analog Devices: versterking, preselectie en sterke stoorsignalen in de ontvangeringang.

De twee mechanismen kunnen tegelijk optreden. Reciproke menging met de faseruis van de lokale oscillator en intermodulatie kunnen nog extra aantasting veroorzaken. Een laag ruisgetal is nuttig, maar zegt niet hoe blokkeervast de ontvanger is, hoe hij van pulsen herstelt of hoeveel uitsturingsmarge de omzetter heeft.

Waarom een lage gemiddelde meetwaarde een ernstig probleem kan verbergen

Defensie beschrijft de normale zoekwerking van SMART-L als één omwenteling in ongeveer vijf seconden, met uitzending gedurende ongeveer 10% van de bedrijfstijd. Defensie beschrijft ook een stilstaande mode met ander signaalgedrag. Dat zijn openbare beschrijvingen van de werking, geen volledige specificatie van de golfvorm. Defensie: hoe de radar werkt.

Voor gelijke rechthoekige pulsen met inschakelfractie D, op een vast referentievlak:

Bij D = 0,1 ligt het vermogen tijdens een puls 10 dB boven het tijdsgemiddelde. Bundelrotatie, frequentiewijzigingen en meetbandbreedte kunnen de verhouding tussen het getoonde gemiddelde en de grootste uitschieters aan de ingang verder veranderen. Deze eenvoudige berekening is geen meting van een van beide Nederlandse locaties.

Een moderne radar met pulscompressie kan modulatie binnen een relatief lange zendpuls gebruiken. De korte echo die de matched-filterverwerking van de radar onderscheidt, betekent niet dat een losstaande ATV-ontvanger slechts die korte duur ondervindt. Keysight: modulatie en pulscompressie.

Het herstel van de ontvanger voegt nog een tijdschaal toe. Een korte RF-verstoring kan een langere beelduitval veroorzaken als de versterkingsregeling, draaggolfherwinning, framesynchronisatie of decodering zich moet herstellen. Het aandeel verstoorde televisie is dus niet gelijk aan de zend-dutycycle van de radar. Storing die om de paar seconden terugkomt, kan een programma onbruikbaar maken terwijl veel afzonderlijke RF-monsters schoon blijven.

Waarom nabije stations kunnen blijven werken terwijl het regionale bereik verdwijnt

Noem C het gewenste draaggolfvermogen, N de ontvangerruis in de meetbandbreedte en I de storing in diezelfde bandbreedte en op hetzelfde referentievlak. Een nuttige eerste berekening is C/(N + I). Tel ruis en storing op als lineaire vermogens voordat je terugrekent naar decibels.

Neem een lineaire ontvanger als rekenvoorbeeld, met N = −100 dBm. Een ver signaal op −86 dBm heeft aanvankelijk 14 dB C/N. Als de storing in het kanaal tijdens een getroffen interval −90 dBm bedraagt, wordt N + I ongeveer −89,59 dBm en blijft voor C/(N + I) nog slechts 3,59 dB over. Een lokaal signaal op −64 dBm zou onder dezelfde omstandigheden 25,59 dB hebben.

Deze verzonnen niveaus verklaren het mechanisme; het zijn geen Belgische veldmetingen of universele decoderdrempels. Werkelijke pulsstoring is niet-Gaussisch. Verlies van lock, codering, interleaving en herstel moeten gemeten worden. Als de ontvanger verzadigt, volstaat deze lineaire berekening niet meer.

Een repeater kan voor betrouwbare ATV dus feitelijk lokaal worden zonder dat zijn zender, antennewinst of vergund vermogen verandert. Af en toe een verre verbinding tijdens een rustig interval herstelt de vroegere beschikbaarheid niet.

Een repeater heeft meer dan één kwetsbaar ontvangstpad

• Gebruiker naar repeater: storing aan de repeateringang kan gebruikers op afstand de toegang beletten. Meer uitgangsvermogen van de repeater verhelpt dit probleem niet.
• Repeater naar kijker: de repeater kan zijn ingang correct ontvangen terwijl radar de ontvanger van de kijker treft. Een schone lokale testkaart bij de repeater bewijst niet dat de verbinding naar een verre kijker werkt.
• Verbinding tussen repeaters: een microgolfontvanger in de backbone kan de falende schakel zijn, ook als beide lokale toegangsverbindingen in orde zijn.

Vergelijk een bekende, schone lokale testbron, de gedecodeerde ingang van de repeater, zijn uitgezonden uitgang en waarnemingen op verschillende ontvangstlocaties. Een schone internetstream naast een beschadigd RF-beeld kan helpen om een probleem op de verbinding naar de kijker te lokaliseren, mits de stream en RF-uitgang op dat moment werkelijk dezelfde bron doorgeven.

Spraakrepeaters en repeaters voor smalbanddata hebben andere bezette bandbreedtes en uitvalcriteria. Dat zij blijven werken, bewijst niet dat breedband-ATV praktisch bruikbaar blijft. Omgekeerd betekent uitval van ATV niet automatisch dat elke smalbandmode is uitgevallen.

Wat DATV met minder bandbreedte kan bereiken

Bij ongeveer 290 K bedraagt de naar de ingang herleide ontvangerruis ongeveer −174 + 10 log₁₀(B_Hz) + NF dBm. Met een ruisgetal van 2 dB geeft een ruisbandbreedte van 2 MHz ongeveer −109 dBm; bij 20 MHz is dat ongeveer −99 dBm. Dat verschil van 10 dB helpt verklaren waarom smalbandontvangst en breedbandtelevisie niet dezelfde marges hebben.

Bij single-carriermodulatie met raised-cosine-pulsvorming is de nominale spectrale breedte ongeveer B = R_s(1 + α). Met roll-offfactor α = 0,35 neemt 4 Msymbol/s ongeveer 5,4 MHz in, terwijl 333 ksymbol/s ongeveer 450 kHz inneemt. Met overeenkomstig versmalde ontvangstfilters laat dat laatste signaal ongeveer 10,8 dB minder witte ruis door.

Bij gelijkblijvend totaal gewenst RF-vermogen verhoogt een lagere symboolsnelheid de energie per symbool, ten koste van de datacapaciteit. De werkelijke prestaties hangen nog altijd af van modulatie, codering, uitvoering en aanvaarde beeldkwaliteit. Nominale bezette breedte en equivalente ruisbandbreedte zijn niet dezelfde grootheid.

Minder bandbreedte kan ook bepaalde storende frequenties vermijden. Ze garandeert niet dat een radarsignaal in het overblijvende kanaal wordt onderdrukt, beschermt geen versterker die vóór het filter overbelast raakt en laat niet elke willekeurig lange decoderuitval verdwijnen. Voorwaartse foutcorrectie heeft een eindige capaciteit.

Wat ik bij een getroffen station zou veranderen

Een passief verlies vóór de eerste versterker voegt bij de standaardtemperatuur ongeveer zijn verlies in dB toe aan het ruisgetal van die cascade. Een bescheiden verlies aan gevoeligheid kan de moeite waard zijn als het een veel grotere aantasting door blokkering voorkomt. Die beslissing vraagt metingen.

Meer zendvermogen blijft begrensd door de toelating en beïnvloedt alleen het gewenste signaal op de betrokken verbinding. Het maakt een verzadigde ontvanger niet lineair. Een internetverbinding kan de beelden bereikbaar houden, maar herstelt het verloren RF-pad niet.

Meet het probleem voordat je de oplossing koopt

1. Leg het pad en de ontvangerconfiguratie vast. Noteer frequentie, bandbreedte of symboolsnelheid, modulatie/FEC, antennerichting, voorversterker, filters, analoge versterking en het referentievlak van de niveaumeting.
2. Leg het tijdgedrag vast. Vergelijk de ontvangen RF-bursts in de tijd met MER, fouten vóór en na FEC, continuïteitsfouten in de transportstroom, verlies van lock en beeldherstel. Bewaar het spectrum, de detector, resolutiebandbreedte en sweep- of opname-instellingen.
3. Controleer op overbelasting van de meetapparatuur. Een spectrumanalyser of SDR kan de schijnbare storing zelf produceren. Gebruik geschikte ingangsbeveiliging en verzwakking, blijf binnen de piekgrenzen van de ingang en controleer het resultaat op meer dan één ingangsniveau.
4. Probeer een gekalibreerde verzwakkingsstap, uitsluitend in het ontvangstpad. Verbetering bij minder ingangssignaal wijst op een niet-lineariteit of probleem met de versterkingsregeling na dat punt, niet op een bepaalde radar. In een lineaire ontvanger die beperkt wordt door storing op hetzelfde kanaal, verbetert gelijke verzwakking van gewenst en ongewenst signaal hun verhouding niet.
5. Vergelijk de filterplaatsing. Een filter vóór de mastvoorversterker en hetzelfde filter erna beantwoorden verschillende vragen. Houd de DC-voedingspaden en de belastbaarheid van de apparatuur correct.
6. Vergelijk locaties en dagen. Onderscheid uitval aan de repeateringang van uitval bij de kijker. Leg de spreiding van onderbrekingen vast, inclusief propagatieveranderingen, voordat je een dekkingsstraal belooft.

Een herhaling om de ongeveer vijf seconden kan passen bij de gepubliceerde zoekrotatie van SMART-L, maar is geen unieke identificatie. Gebruik metingen en deskundig spectrumonderzoek om de bron vast te stellen. In België zijn het BIPT en de spectrumspecialisten van de radioamateurvereniging de aangewezen kanalen voor een gedocumenteerde storingsmelding.

De uitgang verplaatsen: wat 13 cm en 10 GHz kunnen bieden

De televisie-uitgang buiten 23 cm brengen maakt de verbinding naar de kijker onafhankelijk van deze L-bandbeperkingen door radar en Galileo. Het neemt ook de noodzaak weg om binnen het drukke onderste 23cm-venster televisie te ontvangen en uit te zenden op slechts enkele MHz van elkaar. Het verbetert niet automatisch elk pad: voor elk kandidaatkanaal moeten toewijzing, storing, terrein, antenne, voedingslijnverlies en beschikbaarheid afzonderlijk worden beoordeeld.

Waar een 23cm-ingang behouden blijft, blijft die blootgesteld. Een perfect testbeeld op 10 GHz bewijst de uitgangsverbinding; het bewijst niet dat verre gebruikers de repeater via zijn 23cm-ontvanger kunnen bereiken. Test beide richtingen afzonderlijk en voorzie een ander ingangspad als 23 cm niet aan de gewenste beschikbaarheid kan voldoen. De lokale ingang van ON0MCL op 2330 MHz ligt buiten 23 cm. De afzonderlijke doorkoppeling van ON0TVO moet worden gecontroleerd op de frequentie die ze werkelijk ontvangt.

Een satellietschotel is bruikbaar; een willekeurige LNB werkt niet gegarandeerd

Het voorstel bevat een DVB-S-uitgang rond 10,4 GHz. Een geschikte schotel en LNB/converter kunnen ontvangst praktisch haalbaar maken, maar beloof niet dat elke gewone satelliet-tv-installatie ongewijzigd werkt. Zo omvat de specificatie van de universele PLL-LNB van Inverto een RF-bereik van 10,7 tot 12,75 GHz, met een oscillator van 9,75 GHz voor de lage band en een gespecificeerd uitgangsbereik van 950–2150 MHz.

Met die oscillator wordt 10,400 GHz omgezet naar 650 MHz; de opgegeven 10,375 GHz van ON0MCL wordt 625 MHz. Zowel de ingangsfrequentie als de resulterende middenfrequentie (IF) vallen buiten die opgegeven bereiken. Sommige apparatuur werkt buiten haar nominale grenzen en amateurmodificaties of geschikte converters kunnen dit oplossen. Gevoeligheid, stabiliteit, IF-afstembereik en de laagste ondersteunde symboolsnelheid van de ontvanger moeten wel gecontroleerd worden. Kies converter en DVB-ontvanger als één ontvangstsysteem.

Migratiedata, vergunningen en kosten

De vergunnings-FAQ van het BIPT en de gekoppelde frequentietabel blijven het vertrekpunt voor bestaande Belgische toelatingen, samen met de vergunning van elk onbemand station. Een gewijzigd bandplan geeft op zichzelf geen toelating voor een nieuwe uitgangsfrequentie, nieuw vermogen of nieuwe emissie. Omgekeerd garandeert de bestaande BIPT-tabel niet dat de voorwaarden na de nationale invoering ongewijzigd blijven.

Amateurgebruik is hier secundair: stations moeten primaire diensten beschermen en kunnen geen bescherming tegen hun storing opeisen. Een toewijzing behouden bewaart dus mogelijkheden voor amateuractiviteiten; het garandeert geen rustig televisiekanaal.

De gezamenlijke conclusie voor Belgische ATV

De gezamenlijke beoordeling moet de werkelijke signaalpaden van elk station volgen. Het aanvullende plan brengt de praktisch bruikbare ruimte voor televisie en breedbanddata samen onder 1257 MHz en verandert de kanaalparen van spraakrepeaters. Radar kan vervolgens de betrouwbaarheid van de betrokken 23cm-ontvangers verminderen. De uitgang van ON0TVO op 1275 MHz en die van ON0CTV op 1280 MHz moeten volgens de voorgestelde invoering verhuizen. De uitgang van ON0MCL op 10375 MHz kan blijven; de inkomende verbinding van ON0TVO vraagt een bijbehorende wijziging aan de ontvanger als die de betrokken 23cm-uitgang van TVO gebruikt. De afzonderlijke ingang van MCL op 2330 MHz verhuist niet om die reden.

Ik zou geschikte bestaande crossbandverbindingen behouden, elke betrokken 23cm-uitgang samen met de afhankelijke ontvangers aanpakken, en een gecoördineerde hoofduitgang op 13 cm of 10 GHz overwegen waar de dienstverlening nog steunt op een 23cm-verbinding naar de kijkers. Een smalle digitale 23cm-ingang zou ik alleen behouden of invoeren waar metingen op de opstellingsplaats de vereiste beschikbaarheid ondersteunen. Een volledig digitale repeater op 23 cm blijft een optie waar tests van bandbreedte, isolatie en radarstoring aantonen dat het werkt. Een klassiek breedbandig analoog systeem dat enkel naar de resterende ruimte wordt herafgestemd, is geen goed langetermijnplan.

Dit is een technische aanbeveling, geen bewering dat elke Belgische repeater al uitsluitend lokaal bruikbaar is geworden. Een sterk lokaal signaal kan overleven terwijl verre signalen wegvallen; ernstige overbelasting kan ook een nabije gebruiker treffen. De nuttige vraag voor elk station is of het voorgestelde volledige systeem de gewenste dienst kan leveren bij aanhoudende radarwerking en de nieuwe spectrumvoorwaarden.

Heb je een vraag of wil je meetresultaten delen? Contacteer RF.Guru.

Vond je dit nuttig? Steun mijn artikels en experimenten: Trakteer me op een koffie.